سفر به فیوردلند: از سرزمین میانه تالکین تا شگفتی هشتم جهان - دوست داشتنی ها

برای دریافت مشاوره و خدمات تخصصی گردشگری و سفر به سراسر دنیا با مجری مستقیم تورهای مسافرتی و گردشگری همراه باشید.

تاریخچه تأسیس و ثبت در میراث جهانی یونسکو

روند حفاظت رسمی از فیوردلند و به رسمیت شناختن ارزش جهانی آن در چند مرحله کلیدی صورت گرفته است :

• 1904: حدود 10,000 کیلومتر مربع از فیوردلند به دنبال پیشنهاداتی مبنی بر تبدیل آن به یک پارک ملی، به عنوان یک منطقه حفاظت شده با نام اولیه «پارک ملی ساندز» (Sounds National Park) کنار گذاشته شد.
• 1952: با تصویب قانون پارک‌های ملی، این منطقه به طور رسمی به عنوان پارک ملی فیوردلند تأسیس شد.
• 1986: پارک ملی فیوردلند به تنهایی به عنوان یک منطقه میراث جهانی در فهرست یونسکو به ثبت رسید.
• 1990: این پارک به همراه سه پارک ملی دیگر (کوه آسپایرینگ، آئوراکی/کوه کوک و وستلند تای پوتینی) منطقه وسیع‌تری به نام «ته واهیپونامو - جنوب غربی نیوزیلند» را تشکیل داد و در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

معیارهای ثبت در یونسکو

منطقه ته واهیپونامو بر اساس هر چهار معیار طبیعی یونسکو (vii, viii, ix, x) به عنوان میراث جهانی انتخاب شده است که نشان‌دهنده ارزش جهانی استثنایی آن است :

• معیار (vii) - زیبایی طبیعی استثنایی: این منطقه شامل پدیده‌های طبیعی برترین و مناظری با زیبایی‌های استثنایی است. مناظر آن که توسط یخچال‌های طبیعی پی‌درپی شکل گرفته‌اند، شامل عمیق‌ترین آبدره‌ها، سواحل صخره‌ای، بلندترین صخره‌ها، طولانی‌ترین یخچال‌های طبیعی و بکرترین دریاچه‌ها و آبشارها می‌شود.
• معیار (viii) - تاریخ تکاملی زمین: این منطقه به عنوان بهترین نمونه مدرن از ابرقاره باستانی گوندوانا شناخته می‌شود. سنگ‌ها، گیاهان و جانوران آن، ما را به 80 میلیون سال پیش، پیش از ظهور پستانداران، بازمی‌گردانند و نمونه‌ای برجسته از تاریخ زمین هستند.
• معیار (ix) - فرآیندهای بوم‌شناختی: این منطقه نمونه‌ای برجسته از فرآیندهای زیست‌محیطی و بیولوژیکی در حال تکامل است. قرار گرفتن در امتداد گسل فعال آلپاین و توالی گیاهی پس از عقب‌نشینی یخچال‌ها از مصادیق این معیار هستند.
• معیار (x) - حفاظت از تنوع زیستی: این منطقه شامل مهم‌ترین زیستگاه‌های طبیعی برای حفاظت از تنوع زیستی است. فیوردلند پناهگاهی برای بسیاری از گونه‌های بومی و در معرض خطر مانند تاکاهه (پرنده‌ای بی‌پرواز که تصور می‌شد منقرض شده)، طوطی کیا (تنها طوطی آلپی جهان) و گونه‌های نادری از کیوی است.

میراث مائوری: ته واهیپونامو (سرزمین سنگ سبز)

نامی که یونسکو برای این منطقه انتخاب کرده، Te Wāhipounamu، خود بازتابی از تاریخ عمیق انسانی این سرزمین است. این نام در زبان مائوری به معنای «مکان سنگ سبز» است و بر اهمیت حیاتی سنگ گرانبهای پونامو (pounamu) یا سنگ یشم تأکید دارد. برای قرن‌ها، قبایل مائوری سفرهای فصلی طاقت‌فرسایی را برای دسترسی به این منبع ارزشمند و همچنین برای شکار و ماهیگیری به قلب فیوردلند انجام می‌دادند. از پونامو برای ساخت ابزار، سلاح و گنجینه‌های قبیله‌ای (taonga) استفاده می‌شد و نمادی از اعتبار و قدرت معنوی بود.

شگفتی هشتم جهان: لقبی که جهانی شد

شهرت فیوردلند به عنوان «شگفتی هشتم جهان» عمدتاً به میلفورد ساند (Milford Sound) بازمی‌گردد. این لقب اولین بار توسط نویسنده و شاعر بریتانیایی، رودیارد کیپلینگ، در جریان بازدیدش از نیوزلند در دهه 1890 به کار برده شد. او چنان تحت تأثیر عظمت و زیبایی دراماتیک میلفورد ساند قرار گرفت که آن را شایسته این عنوان دانست. این توصیف قدرتمند که از سوی یک شخصیت ادبی برجسته جهانی بیان شد، به سرعت در سراسر جهان طنین‌انداز شد و نقشی حیاتی در شناساندن میلفورد ساند به عنوان یک مقصد گردشگری تراز اول ایفا کرد. این عبارت تصویری از یک مکان با شکوه و زیبایی وصف‌ناپذیر را در ذهن جهانیان حک کرد و کنجکاوی مسافران را برای دیدن این منظره شگفت‌انگیز برانگیخت.

فیوردلند در سرزمین میانه: تجسم دنیای تالکین

چشم‌اندازهای حماسی و دست‌نخورده فیوردلند، آن را به گزینه‌ای ایده‌آل برای پیتر جکسون، کارگردان سه‌گانه «ارباب حلقه‌ها»، جهت به تصویر کشیدن دنیای فانتزی جی. آر. آر. تالکین تبدیل کرد. جکسون نیوزیلند را «سرزمین میانه کامل» می‌دانست و معتقد بود هر آنچه تالکین توصیف کرده، در این کشور یافت می‌شود.

ویژگی‌های بصری و جوی: چرا فیوردلند؟

انتخاب فیوردلند تصادفی نبود؛ این منطقه دارای ویژگی‌های بصری و جوی خاصی بود که کاملاً با جهان تالکین همخوانی داشت:

• مناظر بدوی و حماسی: فیوردها، قله‌های نوک‌تیز و برفی، و جنگل‌های انبوه و مرطوب، تصویری از دنیایی کهن، دست‌نخورده و «بدوی اروپایی» را ارائه می‌دادند که برای نمایش تاریخ اساطیری سرزمین میانه ضروری بود.
• اتمسفر وهم‌آلود و اسرارآمیز: هوای خنک، مرطوب و اغلب مه‌آلود منطقه، فضایی رؤیایی و در عین حال اسرارآمیز ایجاد می‌کرد که با ماهیت جادویی مکان‌هایی چون جنگل فانگورن و لوتلورین همخوانی داشت.
• اصالت در مقابل استودیو: جکسون مصمم بود تا حد امکان از پرده سبز و فیلمبرداری استودیویی پرهیز کند و فیوردلند این امکان را فراهم می‌کرد که دکورهای فیزیکی در مقیاسی بزرگ و در دل طبیعتی چشمگیر ساخته شوند.

لوکیشن‌های کلیدی فیلمبرداری

• رودخانه آندوئین (رودخانه وایائو): بخش‌هایی از رودخانه وایائو (Waiau River)، بین دریاچه‌های ماناپوری و ته آناو، برای نمایش سفر یاران حلقه با قایق در رود بزرگ آندوئین به کار رفت. نماهای هوایی ابتدای فیلم «یاران حلقه» که سواحل جنگلی آندوئین را نشان می‌دهد، در این مکان فیلمبرداری شد. قله‌های مرتفع اطراف نیز پس‌زمینه مناطق ناهموار جنوب ریوندل را تشکیل دادند.
• مرداب‌های مرده (کپلر مایر): منطقه باتلاقی کپلر مایر (Kepler Mire) که به «تالاب غمناک» نیز شهرت دارد، به دلیل ظاهر منحصربه‌فرد خود به عنوان یک «باتلاق رشته‌ای» (string bog) برای به تصویر کشیدن مرداب‌های شوم انتخاب شد. این نوع باتلاق که در اثر چرخه‌های یخ‌زدگی و ذوب شدن شکل گرفته، فضایی وهم‌آلود و گورستانی ایجاد می‌کند که کاملاً با صحنه عبور فرودو، سم و گالوم مطابقت داشت. اگرچه برخی صحنه‌ها در استودیو بازسازی شدند، اما نماهای گسترده و ترسناک این مرداب با استفاده از هلیکوپتر در همین مکان فیلمبرداری شدند.
• جنگل فنگورن (جنگل اسنودون): جنگل‌های کهنسال و انبوه اسنودون (Snowdon Forest) برای به تصویر کشیدن جنگل فنگورن، خانه انت‌های درخت‌مانند، مورد استفاده قرار گرفت.
• جنوب ریوندل (دریاچه ماناپوری): مناظر اطراف دریاچه ماناپوری (Lake Manapouri) به عنوان بخشی از سرزمین‌های جنوب قلمرو الف‌ها، ریوندل، در فیلم نمایش داده شد.

چالش‌های لجستیکی و تعهدات زیست‌محیطی

فیلمبرداری در یک پارک ملی حفاظت‌شده و میراث جهانی با چالش‌های عظیمی همراه بود:

• چالش‌های لجستیکی: بسیاری از لوکیشن‌ها دورافتاده و صعب‌العبور بودند. آب‌وهوای غیرقابل پیش‌بینی فیوردلند اغلب باعث توقف فیلمبرداری می‌شد. مدیریت گروه‌های بزرگ (گاهی تا 1700 نفر برای صحنه‌های نبرد) در طبیعت بکر، یک چالش بزرگ بود.
• حفاظت از میراث جهانی: بزرگترین چالش، به حداقل رساندن تأثیر بر اکوسیستم حساس پارک بود. تیم تولید، تحت نام شرکت «Three Foot Six Ltd»، همکاری نزدیکی با اداره حفاظت نیوزلند (DOC) داشت.
  • مجوزهای سختگیرانه: پس از ماه‌ها مذاکره با DOC، قبایل محلی (iwi) و گروه‌های زیست‌محیطی، مجوزهایی با شرایط جامع صادر شد.
  • ضمانت مالی و نظارت: تیم تولید موظف به سپردن یک «ضمانت مالی قابل توجه» شد و ناظران DOC به طور مستمر در محل حضور داشتند تا از رعایت سیاست «فقط رد پا از خود به جای بگذارید» اطمینان حاصل کنند.
  • راهکارهای خلاقانه: برای جلوگیری از آسیب به طبیعت، در مناطق حساس داربست‌های عظیمی ساخته شد تا از لگدمال شدن گیاهان و جانوران بومی جلوگیری شود.

کاوش در بهشت ماجراجویان: فعالیت‌های گردشگری

فیوردلند که به «پایتخت پیاده‌روی جهان» معروف است، میزبان چندین مسیر پیاده‌روی جهانی (Great Walks) و فعالیت‌های متنوع دیگر است.

مسیرهای پیاده‌روی جهانی (Great Walks)

• مسیر میلفورد (Milford Track): این مسیر که اغلب «بهترین پیاده‌روی جهان» نامیده می‌شود، یک مسیر یک‌طرفه به طول 53.5 کیلومتر (33.2 مایل) است. پیمایش آن از «گلید وارف» در ابتدای دریاچه ته آنا آغاز شده و پس از 4 روز در «سندفلای پوینت» در میلفورد ساند به پایان می‌رسد. این مسیر با درجه سختی متوسط تا دشوار، از میان جنگل‌های بارانی، گردنه مک‌کینون و در کنار آبشارهای باشکوهی چون آبشار ساترلند (بلندترین آبشار نیوزیلند) عبور می‌کند. اقامت در سه کلبه عمومی (DOC) یا اقامتگاه‌های خصوصی تورهای با راهنما الزامی است و کمپینگ ممنوع می‌باشد.

• مسیر کپلر (Kepler Track): این مسیر یک حلقه 60 کیلومتری است که از نزدیکی شهر ته آنا آغاز و به همانجا ختم می‌شود و پیمایش آن معمولاً 3 تا 4 روز طول می‌کشد. این مسیر به دلیل عبور از مناظر متنوعی از جمله خط‌الرأس‌های مرتفع آلپی با چشم‌اندازهای پانورامیک، جنگل‌های راش و سواحل دریاچه‌های ته آنا و ماناپوری شهرت دارد.

  • جاذبه کلیدی: غارهای لوکس‌مور (Luxmore Caves)، یک سیستم غار آهکی طبیعی در نزدیکی کلبه لوکس‌مور، یکی از جاذبه‌های منحصربه‌فرد این مسیر است که کوهنوردان می‌توانند با چراغ قوه به کاوش در آن بپردازند.
  • سطح دشواری و اقامت: این مسیر با درجه سختی متوسط تا چالش‌برانگیز طبقه‌بندی می‌شود و نیازمند آمادگی جسمانی مناسب است. سه کلبه عمومی (لوکس‌مور، آیریس برن، موتورائو) و دو اردوگاه در طول مسیر وجود دارد که رزرو آن‌ها در فصل اوج (اکتبر تا آوریل) ضروری است.

گشت دریایی و کایاک‌سواری: میلفورد ساند در برابر داوت‌فول ساند

• میلفورد ساند (Milford Sound): این آبدره به دلیل دسترسی آسان‌تر از طریق جاده، مناظر دراماتیک و نمادین مانند قله مایتر پیک (Mitre Peak) و آبشارهای بلند شهرت جهانی دارد. به دلیل محبوبیت بالا، معمولاً شلوغ‌تر است اما گشت‌های دریایی به دلیل عرض کم آبدره، تجربه‌ای نزدیک از صخره‌های عمودی را فراهم می‌کنند.
• داوت‌فول ساند (Doubtful Sound): این آبدره که به «آبدره سکوت» شهرت دارد، بسیار بزرگتر (سه برابر طویل‌تر و ده برابر وسیع‌تر از میلفورد)، بکرتر و خلوت‌تر است. دسترسی به آن تنها از طریق یک سفر ترکیبی با قایق در دریاچه ماناپوری و سپس اتوبوس امکان‌پذیر است که خود بخشی از ماجراجویی محسوب می‌شود. این آبدره حس انزوا و آرامش عمیقی را القا می‌کند و به دلیل ترافیک کمتر قایق‌ها، اغلب فرصت بهتری برای مشاهده حیات وحش، به ویژه دلفین‌ها، فراهم می‌کند.

اکوسیستم دریایی منحصربه‌فرد: پدیده «پیدایش آب‌های عمیق»

یکی از شگفت‌انگیزترین ویژگی‌های فیوردلند، اکوسیستم زیر آب آن است که توسط پدیده «پیدایش آب‌های عمیق» (Deep-water Emergence) شکل گرفته است.

• لایه آب شیرین سطحی: به دلیل حجم بسیار بالای بارندگی (بیش از 7 متر در سال)، لایه‌ای از آب شیرین به ضخامت 3 تا 10 متر بر روی آب شور اقیانوس شناور می‌ماند. این آب در مسیر خود از جنگل‌ها، تانن (Tannin) را جذب کرده و به رنگ چای تیره درمی‌آید.
• تأثیر بر حیات دریایی: این لایه تیره مانند یک فیلتر نوری عمل کرده و مانع نفوذ نور خورشید می‌شود. این شرایط تاریک به گونه‌هایی که معمولاً در اعماق اقیانوس زندگی می‌کنند، اجازه می‌دهد تا در آب‌های کم‌عمق (گاهی کمتر از 10 متر) رشد کنند.
  • مرجان‌های سیاه (Black Coral): فیوردلند میزبان یکی از بزرگترین کلنی‌های مرجان سیاه در جهان است. این موجودات باستانی که صدها سال عمر می‌کنند، به لطف این پدیده در اعماق قابل دسترس برای غواصان رشد می‌کنند.
  • پستانداران دریایی: جمعیت‌های مقیمی از دلفین‌های پوزه‌بطری در جنوبی‌ترین محدوده زیستی این گونه در جهان در این آبدره‌ها زندگی می‌کنند. فوک‌های خزدار نیوزلندی و پنگوئن‌های کمیاب کاکل‌دار فیوردلند نیز در این منطقه یافت می‌شوند.

علاوه بر این‌ها، فعالیت‌هایی چون پروازهای تفریحی بر فراز آبدره‌ها، غواصی، و بازدید از غارهای کرم شب‌تاب ته آنا نیز از دیگر جاذبه‌های این منطقه هستند.

خلاصه

فیوردلند، بزرگترین پارک ملی نیوزلند، بسیار فراتر از یک مقصد گردشگری زیباست؛ این منطقه تلاقی شگفت‌انگیز طبیعت بکر، فرهنگ باستانی و تخیل مدرن است. این سرزمین که پس از تأسیس رسمی به عنوان پارک ملی در سال 1952، در نهایت در سال 1990 به عنوان بخش اصلی منطقه میراث جهانی یونسکو به نام Te Wāhipounamu (سرزمین سنگ سبز) ثبت شد، گواهی بر ارزش جهانی استثنایی آن است. این منطقه که زمانی توسط رودیارد کیپلینگ «شگفتی هشتم جهان» نامیده شد، امروزه در ذهن میلیون‌ها نفر در سراسر جهان به عنوان تجسمی واقعی از «سرزمین میانه» در سه‌گانه سینمایی «ارباب حلقه‌ها» حک شده است. انتخاب این مکان برای فیلمبرداری به دلیل مناظر بدوی و اتمسفر وهم‌آلود آن بود. با این حال، تولید فیلم در این اکوسیستم حساس با چالش‌های لجستیکی و زیست‌محیطی فراوانی همراه بود که تنها با همکاری نزدیک با اداره حفاظت نیوزلند (DOC)، اخذ مجوزهای سختگیرانه و تعهد به حفاظت از محیط زیست ممکن شد. فیوردلند با داشتن مسیرهای پیاده‌روی جهانی چون میلفورد و کپلر، آبدره‌های متفاوتی از میلفورد دراماتیک تا داوت‌فول آرام، و یک اکوسیستم دریایی منحصربه‌فرد، تجربه‌ای چندوجهی و فراموش‌نشدنی را ارائه می‌دهد. حفاظت از این گنجینه طبیعی و فرهنگی یک مسئولیت جهانی برای نسل‌های آینده است.